Félix Ziem – pejzażysta łączący romantyzm z impresjonizmem

Félix Ziem to jeden z tych XIX‑wiecznych malarzy francuskich, którzy potrafili przekuć fascynację podróżą w rozpoznawalny, własny język malarski. Kojarzony przede wszystkim z pejzażami Wenecji i Stambułu, był artystą, który znakomicie wyczuwał atmosferę miejsc – światło odbijające się w wodzie, wilgotne powietrze portowych miast, ruch statków i łodzi przecinających taflę laguny. Jego obrazy sytuują się na styku romantyzmu i rodzącego się impresjonizmu, choć sam Ziem szedł własną drogą, konsekwentnie rozwijając tematykę orientalną i marynistyczną.

Urodził się 25 lutego 1821 roku w Beaune – dlatego dziś przypada rocznica jego urodzin. Był synem chorwackiego emigranta i Burgundki, a swoje pierwsze zawodowe kroki stawiał nie jako malarz, lecz architekt. Studiował w Dijon, później pracował jako nauczyciel rysunku. Szybko jednak porzucił stabilną ścieżkę kariery technicznej na rzecz sztuki. Kluczowe okazały się podróże – do Włoch, a przede wszystkim do Wenecji, która stała się jego artystycznym motywem przewodnim.

Ziem należał do pokolenia artystów, które odkrywało dla francuskiej publiczności wizualny urok południa Europy i Bliskiego Wschodu. W połowie XIX wieku podróże nad Bosfor czy do Egiptu wciąż miały w sobie posmak wyprawy w egzotyczny świat. W jego obrazach Orient nie jest jednak jedynie dekoracyjną fantazją. To raczej gra światła i koloru – błękity, złota i czerwienie, które tworzą dynamiczne, często niemal migotliwe kompozycje. Ziem malował meczety, porty, wybrzeża, targowiska, ale równie często powracał do motywu placu św. Marka i weneckich kanałów.

Był artystą cenionym już za życia. Regularnie wystawiał w paryskim Salonie, zdobywał medale i uznanie kolekcjonerów. Co istotne, jako jeden z pierwszych żyjących twórców przekazał swoje prace do Luwru – instytucji zarezerwowanej wówczas głównie dla dawnych mistrzów. Ten gest świadczył nie tylko o jego pozycji, ale też o świadomości własnej wartości artystycznej. Ziem potrafił odnaleźć się w realiach rynku sztuki, łącząc malarską swobodę z wyczuciem gustów odbiorców.

Styl Ziemia bywa określany jako preimpresjonistyczny. W jego płótnach widać zainteresowanie zmiennością światła i atmosfery, szybkim zapisem wrażeń. Nie rozbijał jednak formy tak zdecydowanie jak późniejsi impresjoniści. Pozostawał bliżej romantycznej wizji pejzażu – nastrojowego, często podkreślającego monumentalność architektury i bezkres wody. Jego Wenecja nie jest dokumentalna; to raczej wizja miasta wyłaniającego się z refleksów i barwnych smug.

Zmarł 10 listopada 1911 roku w Paryżu. Do końca życia cieszył się uznaniem i stabilną sytuacją materialną – co w przypadku artystów XIX wieku wcale nie było oczywistością. Pozostawił po sobie tysiące prac rozsianych dziś po muzeach i kolekcjach prywatnych na całym świecie.

(fot. Wikipedia)
#FélixZiem