Zacharie Astruc – krytyk sztuki i twórca na styku epok

Zacharie Astruc był jedną z tych postaci XIX‑wiecznego życia artystycznego Francji, które trudno zamknąć w jednej definicji. Krytyk sztuki, poeta, malarz, rzeźbiarz – działał na styku środowisk, łącząc różne dziedziny twórczości i aktywnie uczestnicząc w debatach, które kształtowały nowoczesną sztukę. Znał artystów osobiście, pisał o nich, bronił ich, a jednocześnie sam wystawiał i publikował. Był częścią paryskiego świata sztuki w okresie, gdy akademickie kanony zderzały się z rodzącą się awangardą, a każde nowe nazwisko mogło wywołać gwałtowną dyskusję.

Urodził się 8 lutego 1833 roku w Angers – i to właśnie rocznica jego urodzin jest dobrym momentem, by przypomnieć jego wkład w kulturę drugiej połowy XIX wieku. Astruc należał do najwcześniejszych i najbardziej konsekwentnych obrońców Édouarda Maneta. W czasie gdy „Śniadanie na trawie” czy „Olimpia” budziły skandal i sprzeciw krytyki, Astruc publicznie stawał po stronie malarza, tłumacząc sens nowych rozwiązań formalnych i podkreślając ich nowoczesność. Nie był tylko komentatorem – jego teksty miały charakter manifestów, próbowały zmienić sposób patrzenia na sztukę współczesną.

Jako poeta i pisarz publikował zbiory wierszy, łącząc zainteresowanie literaturą z wrażliwością plastyczną. Obracał się w kręgach artystów, kolekcjonerów i intelektualistów, a jego mieszkanie było miejscem spotkań twórców. Przyjaźnił się z Whistlerem, znał Fantin-Latoura, współpracował z wieloma postaciami paryskiej sceny artystycznej. Jego działalność krytyczna obejmowała zarówno recenzje Salonów, jak i teksty programowe, w których opowiadał się za większą swobodą twórczą.

Jako rzeźbiarz i malarz próbował własnych sił w praktyce artystycznej. Najbardziej znaną realizacją rzeźbiarską Astruca pozostaje „Le Masque”, fontanna w ogrodach Luksemburskich w Paryżu. Dzieło to, osadzone w przestrzeni publicznej, pokazuje jego zainteresowanie formą klasyczną, ale też umiejętność dialogu z miejskim kontekstem. Nie był artystą przełomowym w sensie czysto formalnym, jednak jego twórczość stanowiła naturalne przedłużenie jego refleksji krytycznej – była próbą uczestnictwa w tym samym sporze, o którym pisał.

Astruc zmarł 24 maja 1907 roku, pozostawiając po sobie dorobek rozproszony między tekstami, obrazami i rzeźbami. Dziś bywa wspominany przede wszystkim jako sprzymierzeniec impresjonistów i adwokat nowej sztuki, ale warto pamiętać, że był także aktywnym uczestnikiem własnej epoki – kimś, kto nie tylko komentował zmiany, lecz współtworzył ich intelektualne zaplecze. (fot. Wikipedia)

#ZacharieAstruc