Kazimir Malewicz – twórca suprematyzmu i nowej wizji malarstwa

Kazimir Malewicz to jedna z tych postaci w historii sztuki, które radykalnie zmieniły sposób myślenia o obrazie. Urodzony na terenie dzisiejszej Ukrainy, wychowany w realiach Imperium Rosyjskiego, przez całe życie poszukiwał nowego języka dla malarstwa. Zaczynał od realizmu i impresjonistycznych prób, eksperymentował z symbolizmem i futuryzmem, by ostatecznie dojść do suprematyzmu – kierunku, który odrzucał świat przedmiotów na rzecz czystej formy i koloru. Jego twórczość była nie tylko artystycznym eksperymentem, lecz także próbą stworzenia wizualnego systemu filozoficznego, w którym obraz staje się autonomiczną rzeczywistością.

Dziś przypada rocznica jego urodzin – Kazimir Malewicz przyszedł na świat 23 lutego 1879 roku w Kijowie. Dorastał w rodzinie o polskich korzeniach, w otoczeniu przemysłowego krajobrazu cukrowni, gdzie pracował jego ojciec. To dość odległe od artystycznych salonów środowisko nie przeszkodziło mu w rozwijaniu talentu. Wbrew oczekiwaniom rodziny wybrał drogę twórcy, a jego edukacja artystyczna przebiegała nieregularnie – studiował w Moskwie, lecz dużą część wiedzy zdobywał samodzielnie, obserwując i analizując europejskie nurty awangardowe.

Przełomowym momentem w jego karierze było stworzenie w 1915 roku obrazu „Czarny kwadrat na białym tle”. Dzieło, które dla jednych było prowokacją, dla innych stało się manifestem nowej epoki, zapowiadało zerwanie z tradycyjnym przedstawianiem rzeczywistości. Malewicz uznał, że sztuka nie musi naśladować natury – może istnieć jako czysta relacja form i barw. Suprematyzm, który rozwijał w kolejnych latach, opierał się na geometrycznych kompozycjach i ograniczonej palecie kolorystycznej. Kwadraty, koła i linie unosiły się w pozbawionej perspektywy przestrzeni, tworząc obrazy o niemal matematycznej precyzji.

Jego działalność nie ograniczała się do malarstwa. Był teoretykiem i pedagogiem, pisał teksty wyjaśniające założenia suprematyzmu, wykładał, uczestniczył w tworzeniu nowych koncepcji edukacji artystycznej po rewolucji 1917 roku. Przez pewien czas awangarda była wspierana przez nowe władze radzieckie, jednak w latach 20. i 30. klimat polityczny uległ zmianie. Abstrakcja została odsunięta na rzecz socrealizmu. Malewicz stopniowo wracał do figuratywności, choć jego późniejsze portrety i sceny rodzajowe wciąż nosiły ślady geometrycznego myślenia o kompozycji.

Zmarł w 1935 roku w Leningradzie. Nawet jego pogrzeb miał wymiar symboliczny – zaprojektowano suprematystyczną urnę, a na grobie umieszczono czarny kwadrat. Dziś jego prace znajdują się w najważniejszych muzeach świata, a „Czarny kwadrat” pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów XX wieku. Niezależnie od interpretacji, trudno zaprzeczyć, że Malewicz przesunął granice tego, co można uznać za dzieło sztuki, i otworzył drogę kolejnym pokoleniom twórców abstrakcji.

(fot. Wikipedia)
#KazimirMalevich