Constance Stokes – figura australijskiego modernizmu w malarstwie

Constance Stokes należała do grona najciekawszych australijskich artystek XX wieku, choć przez długi czas jej twórczość pozostawała w cieniu bardziej rozpoznawalnych nazwisk. Była malarką konsekwentną, wierną figuracji i klasycznym zasadom kompozycji w okresie, gdy świat sztuki coraz mocniej skręcał w stronę abstrakcji. Jej obrazy łączą solidne akademickie wykształcenie z wyczuciem koloru i formy, a także wyraźnym zainteresowaniem ludzką sylwetką – zarówno w portretach, jak i w aktach. Dziś coraz częściej przywołuje się ją jako ważną przedstawicielkę australijskiego modernizmu, która wypracowała własny, rozpoznawalny język malarski.

22 lutego 1906 roku urodziła się Constance Stokes – i właśnie dziś przypada rocznica jej urodzin. Artystka przyszła na świat w Mirboo North w stanie Wiktoria. Studiowała w National Gallery of Victoria Art School w Melbourne, gdzie zdobyła gruntowne przygotowanie warsztatowe. Jej talent szybko został dostrzeżony – zdobywała nagrody i stypendia, które umożliwiły jej dalszy rozwój. W latach 20. wyjechała do Europy, gdzie kontynuowała naukę, między innymi w Royal Academy Schools w Londynie oraz w Paryżu. Kontakt z europejskim środowiskiem artystycznym pozwolił jej zetknąć się z nowymi nurtami, choć sama pozostała wierna uporządkowanej, harmonijnej kompozycji.

W twórczości Stokes szczególne miejsce zajmują monumentalne akty kobiece i portrety. Jej postaci są solidne, osadzone w przestrzeni, budowane wyraźnym rysunkiem i zrównoważoną paletą barw. Nie interesowała jej dosłowność ani przesadny realizm – bliżej jej było do syntetycznego ujęcia formy i dekoracyjnego ładu. Nawet gdy malowała sceny bardziej kameralne, widać było dążenie do konstrukcyjnej dyscypliny. Kolor traktowała jako narzędzie budowania nastroju, ale nigdy nie pozwalała mu zdominować kompozycji.

W czasach, gdy australijska scena artystyczna coraz odważniej eksperymentowała, Stokes pozostała przy własnej wizji malarstwa figuratywnego. Ta konsekwencja sprawiła, że bywała postrzegana jako artystka zachowawcza, jednak z dzisiejszej perspektywy widać, że jej twórczość wymyka się prostym kategoryzacjom. Łączyła klasyczne inspiracje z nowoczesnym wyczuciem skrótu i uproszczenia formy. Jej obrazy były pokazywane na ważnych wystawach w Australii i za granicą, a jedno z jej dzieł znalazło się nawet na prestiżowej wystawie „British Empire Exhibition” w Londynie.

Na wiele lat jej nazwisko nieco przycichło w szerszym obiegu, jednak w ostatnich dekadach nastąpił wyraźny powrót zainteresowania jej dorobkiem. Aukcyjne rekordy i nowe opracowania historyków sztuki przypomniały, że Stokes była jedną z najważniejszych australijskich malarek swojego pokolenia. Jej prace znajdują się w kolekcjach publicznych i prywatnych, a charakterystyczne przedstawienia kobiecych sylwetek stały się znakiem rozpoznawczym jej stylu.

Constance Stokes zmarła w 1991 roku, pozostawiając po sobie dorobek, który dobrze pokazuje, że nowoczesność w sztuce może mieć różne oblicza – nie zawsze musi oznaczać radykalne zerwanie z tradycją. W jej przypadku była to raczej próba twórczego rozwinięcia akademickiego fundamentu i nadania mu indywidualnego charakteru.

(fot. Wikipedia)
#ConstanceStokes