Marcello Bacciarelli – malarz polskiego Oświecenia

Marcello Bacciarelli zapisał się w historii jako jeden z najważniejszych malarzy działających na dworze Stanisława Augusta Poniatowskiego i współtwórca wizualnego wizerunku polskiego Oświecenia. Urodzony we Włoszech artysta większą część swojej kariery związał z Rzecząpospolitą, gdzie stał się nie tylko nadwornym portrecistą, lecz także organizatorem życia artystycznego i pedagogiem. Jego obrazy do dziś kształtują nasze wyobrażenie o elitach politycznych i intelektualnych końca XVIII wieku.

Marcello Bacciarelli urodził się 16 lutego 1731 roku w Rzymie – rocznicę jego urodzin obchodzimy właśnie dziś. Wykształcony w kręgu włoskiej tradycji malarskiej, wcześnie zetknął się z europejskimi dworami. Pracował m.in. w Dreźnie i Warszawie, by ostatecznie na stałe związać się z Polską. Jego talent i umiejętność odnalezienia się w realiach monarchii elekcyjnej sprawiły, że stał się jednym z najbliższych współpracowników króla Stanisława Augusta, odpowiadając za artystyczną oprawę dworu.

Bacciarelli był przede wszystkim portrecistą. Malował króla wielokrotnie, tworząc oficjalny wizerunek monarchy jako władcy oświeconego, skupionego, świadomego swojej roli. Sportretował również przedstawicieli arystokracji, polityków, ludzi kultury. Jego prace charakteryzują się dbałością o detal, elegancją kompozycji i wyważoną kolorystyką. W przeciwieństwie do bardziej teatralnych tendencji epoki, unikał przesady – stawiał na klarowność i reprezentacyjny spokój.

Istotnym elementem jego działalności było także kierowanie królewską pracownią malarską oraz udział w tworzeniu i prowadzeniu Szkoły Rycerskiej. Bacciarelli miał realny wpływ na kształcenie młodych artystów i kształtowanie gustów estetycznych elity państwa. Współtworzył dekoracje Zamku Królewskiego w Warszawie, w tym słynny cykl portretów królów polskich – przedstawień, które do dziś funkcjonują w zbiorowej świadomości jako kanoniczne wyobrażenia dawnych władców.

Jako malarz historyczny realizował program ideowy monarchy: sztuka miała wspierać reformy i budować świadomość narodową. Obrazy Bacciarellego wpisywały się w ten projekt – porządkowały przeszłość, nadawały jej ciągłość i wizualną rangę. Choć tworzył w duchu klasycyzmu, nie odcinał się całkowicie od wcześniejszych wpływów baroku, co nadawało jego dziełom charakterystyczną miękkość i dekoracyjność.

Zmarł 5 stycznia 1818 roku w Warszawie, pozostawiając po sobie bogaty dorobek, który do dziś można oglądać w polskich muzeach i rezydencjach. Jego twórczość stanowi ważne świadectwo epoki stanisławowskiej – czasu prób reform, napięć politycznych i intensywnego rozwoju kultury. Bacciarelli był jednym z tych artystów, którzy nie tylko dokumentowali swoją epokę, ale aktywnie uczestniczyli w jej kształtowaniu.

(fot. Wikipedia)
#MarcelloBacciarelli