José Moreno Villa – hiszpański artysta między poezją a malarstwem
José Moreno Villa był jedną z najbardziej wszechstronnych postaci hiszpańskiej kultury XX wieku – poetą, malarzem, eseistą i historykiem sztuki, związanym z tzw. Pokoleniem ’27. Łączył działalność literacką z refleksją nad sztuką dawną i współczesną, a jego twórczość stanowi interesujący pomost między tradycją a nowoczesnością. W swoich wierszach często sięgał po motywy introspekcyjne, badał relacje między obrazem a słowem, między doświadczeniem osobistym a historycznym kontekstem epoki. Jako malarz eksperymentował z formą, szukał uproszczeń i syntetycznego ujęcia rzeczywistości, pozostając pod wpływem europejskich prądów artystycznych pierwszej połowy XX wieku.
Urodził się 16 lutego 1887 roku w Maladze, dlatego dziś przypada rocznica jego urodzin. Wywodził się z zamożnej rodziny i początkowo studiował chemię w Niemczech, jednak ostatecznie wybrał drogę artystyczną. Związał się ze środowiskiem intelektualnym Madrytu, współpracował z najważniejszymi postaciami hiszpańskiej awangardy, m.in. Federico Garcíą Lorką czy Rafaelem Albertim. Był również aktywnym krytykiem i badaczem sztuki, publikował teksty poświęcone m.in. architekturze i malarstwu hiszpańskiemu, wnosząc istotny wkład w rozwój historii sztuki jako dyscypliny w Hiszpanii.
Wybuch wojny domowej w 1936 roku naznaczył jego życie dramatycznym zwrotem. Moreno Villa opowiedział się po stronie republikańskiej, a po zwycięstwie frankistów udał się na emigrację do Meksyku. Tam kontynuował działalność literacką i naukową, choć doświadczenie wygnania silnie wpłynęło na ton jego późniejszej twórczości. Motyw utraty, oddalenia od ojczyzny i próby odnalezienia się w nowym kontekście kulturowym stał się jednym z ważniejszych wątków jego pisarstwa z tego okresu.
Jako poeta pozostawał otwarty na eksperyment, ale nie rezygnował z przejrzystości języka. Interesował go rytm codzienności, konkret przedmiotu, relacja między światłem a przestrzenią – być może dlatego jego wiersze często przywodzą na myśl malarskie kadry. Z kolei w pracy historyka sztuki łączył wrażliwość twórcy z analitycznym podejściem badacza, co pozwalało mu patrzeć na dzieła dawnych mistrzów z innej, mniej akademickiej perspektywy.
Zmarł 25 kwietnia 1955 roku w Meksyku. Dziś jego dorobek coraz częściej odczytywany jest jako ważny element dziedzictwa hiszpańskiej kultury XX wieku – zarówno w kontekście literatury pokolenia ’27, jak i historii artystycznej emigracji republikańskiej.
(fot. Wikipedia)
#JoseMorenoVilla