Jean Smilowski – niezależny głos francuskiej sztuki naiwnej

Jean Smilowski to jedna z tych postaci francuskiej sztuki, które długo pozostawały na obrzeżach oficjalnego obiegu, a dziś są przywoływane jako ważny głos sztuki naiwnej i art brut. Pracował poza instytucjonalnym systemem, poza akademiami i galeriami głównego nurtu. Tworzył z potrzeby, nie z kalkulacji rynku. Jego obrazy – intensywne kolorystycznie, pełne uproszczonych form, powtarzalnych motywów i własnej symboliki – wyrastały z osobistego doświadczenia, codziennej obserwacji i wewnętrznego przymusu tworzenia.

Urodził się 19 lutego 1927 roku w Lille – i to właśnie rocznicę jego urodzin dziś wspominamy. Długo pozostawał twórcą praktycznie anonimowym, funkcjonującym na marginesie świata sztuki. Pracował fizycznie, a malarstwem zajmował się poza godzinami pracy. Jego twórczość rozwijała się niezależnie od trendów, bez kontaktu z dominującymi wówczas kierunkami artystycznymi. Dopiero z czasem zaczęto dostrzegać w niej autentyczność i siłę wyrazu characteristiczną dla art brut.

Smilowski zaliczany jest do artystów „surowej sztuki” – nurtu obejmującego twórców samouków, outsiderów, ludzi działających poza akademickimi konwencjami. W jego pracach wyraźne są uproszczone sylwetki postaci, często frontalne, o wyrazistych konturach i intensywnych barwach. Kompozycje bywają rytmiczne, niemal ornamentalne. Widać w nich skupienie na detalu i powtarzalności, która nadaje obrazom charakter niemal medytacyjny. Jednocześnie nie tracą one kontaktu z rzeczywistością – przedstawiają świat przefiltrowany przez osobistą wrażliwość.

Jego twórczość bywa zestawiana z innymi przedstawicielami art brut, jednak Smilowski wypracował własny język wizualny. Nie kopiował, nie wpisywał się świadomie w manifesty. Malował, bo musiał – a ten imperatyw nadaje jego pracom szczególną intensywność. W przeciwieństwie do wielu artystów głównego nurtu nie budował kariery w tradycyjnym sensie. Jego obecność w historii sztuki jest efektem późniejszego zainteresowania i docenienia dorobku twórców działających poza systemem.

Zmarł 18 grudnia 1989 roku, pozostawiając po sobie dorobek, który nadal przyciąga uwagę badaczy i miłośników sztuki outsiderów. Dziś jego nazwisko pojawia się w kontekście najważniejszych przedstawicieli francuskiego art brut XX wieku – jako przykład artysty, którego droga twórcza rozwijała się niezależnie od instytucji, mód i oczekiwań rynku.

(fot. Wikipedia)
#JeanSmilowski