Jean-Baptiste Lemoyne – francuski mistrz rzeźby rokoka

15 lutego przypada rocznica urodzin Jeana-Baptiste’a Lemoyne’a (ur. 15 lutego 1704), francuskiego rzeźbiarza, jednego z ważniejszych przedstawicieli późnego baroku i rokoka w sztuce XVIII wieku.

Lemoyne urodził się w Paryżu w rodzinie o silnych tradycjach artystycznych. Jego ojciec, Jean-Louis Lemoyne, również był rzeźbiarzem, a warsztat rodzinny stał się dla młodego artysty pierwszą szkołą zawodu. Wychowywał się w środowisku, w którym rzeźba była nie tylko profesją, ale codziennością – rozmowy o zamówieniach, kompozycjach i technikach modelowania należały do naturalnego rytmu życia. Ta wczesna praktyka przełożyła się na szybki rozwój umiejętności i sprawne poruszanie się w realiach artystycznych Paryża.

W 1728 roku Lemoyne zdobył Prix de Rome, prestiżową nagrodę umożliwiającą kilkuletni pobyt w Rzymie. Wyjazd do Włoch był wówczas kluczowym etapem kariery każdego ambitnego rzeźbiarza. Kontakt z antykiem oraz twórczością barokowych mistrzów pozwolił mu dopracować warsztat i wyostrzyć wrażliwość na detal, ruch oraz ekspresję postaci. Po powrocie do Francji szybko zyskał uznanie i został przyjęty do Królewskiej Akademii Malarstwa i Rzeźby.

Twórczość Lemoyne’a obejmuje zarówno rzeźbę portretową, jak i kompozycje o tematyce mitologicznej czy alegorycznej. Był cenionym portrecistą – potrafił oddać nie tylko podobieństwo fizyczne, lecz także charakter modela. Jego popiersia i pełnopostaciowe posągi arystokratów, dworzan czy ludzi kultury pokazują subtelne wyczucie psychologii oraz dbałość o fakturę materiału. W marmurze i brązie osiągał efekt lekkości i miękkości, charakterystyczny dla estetyki rokoka.

Lemoyne pracował także na zamówienie dworu królewskiego. Jednym z jego najbardziej znanych dzieł jest pomnik Ludwika XV przeznaczony do Rennes. Monumentalne realizacje wymagały nie tylko talentu artystycznego, ale też umiejętności organizacyjnych i współpracy z architektami oraz przedstawicielami administracji. W takich projektach rzeźba pełniła funkcję reprezentacyjną – budowała prestiż władzy i wpisywała się w program ideowy monarchii.

Jego styl łączył w sobie elementy klasycznej harmonii z rokokową swobodą. Postaci Lemoyne’a często mają miękko układające się draperie, delikatnie skręcone sylwetki i twarze o łagodnym wyrazie. Nie są to kompozycje przesadnie teatralne; raczej wyważone, skupione na elegancji i proporcji. Dzięki temu jego prace dobrze wpisywały się w gusta epoki, która ceniła wdzięk i finezję ponad monumentalny patos wcześniejszego baroku.

Jako członek Akademii miał również wpływ na kształcenie młodszych artystów. Funkcjonował w systemie, w którym sztuka była ściśle powiązana z instytucjami państwowymi i mecenatem dworskim. Rzeźbiarze tej rangi uczestniczyli w oficjalnym obiegu artystycznym, współtworząc wizualny język Francji XVIII wieku. Lemoyne należał do pokolenia, które utrwaliło wysoką pozycję francuskiej rzeźby w Europie.

Zmarł w 1778 roku, pozostawiając bogaty dorobek rozproszony w muzeach, kościołach i przestrzeni publicznej Francji. Dziś jego prace są świadectwem epoki, w której rzeźba była nie tylko dekoracją, lecz także narzędziem komunikacji społecznej i politycznej. Rocznica jego urodzin to dobra okazja, by przypomnieć postać artysty, który przez kilkadziesiąt lat współtworzył wizualny krajobraz francuskiego ancien régime.

(fot. Wikipedia)
#JeanBaptisteLemoyne