Constantin Brâncuși – pionier rzeźby modernistycznej w przestrzeni

Opublikowano przez

Constantin Brâncuși należał do tych artystów, którzy zmienili sposób myślenia o rzeźbie w XX wieku, choć sam unikał wielkich deklaracji i manifestów. Urodzony w Rumunii, większą część życia spędził we Francji, gdzie stał się jedną z kluczowych postaci paryskiej awangardy. Był rzeźbiarzem, ale także malarzem i fotografem – aparat fotograficzny traktował jak narzędzie do dokumentowania i interpretowania własnych prac, świadomie budując ich wizualny kontekst. Konsekwentnie upraszczał formy, redukował detale, dążąc do uchwycenia istoty przedstawianego motywu, a nie jego dosłowności.

19 lutego obchodzimy rocznicę urodzin artysty – Constantin Brâncuși przyszedł na świat w 1876 roku w Hobițy w Rumunii. Dorastał w środowisku wiejskim, które – jak sam podkreślał – miało ogromny wpływ na jego wrażliwość i myślenie o formie. Studiował w Bukareszcie, a następnie w Paryżu, gdzie początkowo pracował w pracowni Auguste’a Rodina. Szybko jednak odszedł, twierdząc, że „nic nie rośnie w cieniu wielkich drzew”. To zdanie dobrze oddaje jego niezależność i potrzebę szukania własnej drogi.

Brâncuși odrzucał realizm i drobiazgowe odwzorowanie rzeczywistości. W jego pracach – takich jak „Pocałunek”, „Śpiąca Muza” czy cykl „Ptak w przestrzeni” – widać dążenie do czystości kształtu i syntetycznego ujęcia tematu. „Ptak” nie jest ptakiem w sensie biologicznym, ale ideą lotu, wznoszenia się, ruchu. Podobnie „Niekończąca się kolumna” nie jest tylko formą rzeźbiarską, lecz rytmem powtarzalności i symbolem nieskończoności. Artysta eliminował to, co zbędne, pozostawiając esencję – gładką, często polerowaną powierzchnię, która odbija światło i zmienia się w zależności od otoczenia.

Istotnym elementem jego twórczości było także myślenie o rzeźbie jako o obiekcie funkcjonującym w przestrzeni. Podstawy, na których umieszczał swoje prace, nie były neutralnymi cokołami – stanowiły integralną część kompozycji. Brâncuși aranżował swoje atelier jak spójną instalację, gdzie każdy obiekt pozostawał w dialogu z innymi. Dzięki zachowanym fotografiom wiemy, że starannie kontrolował sposób prezentacji dzieł, światło i perspektywę.

Choć przez lata jego prace budziły kontrowersje – w Stanach Zjednoczonych jedna z rzeźb została zakwestionowana przez urząd celny jako „niebędąca dziełem sztuki” – z czasem uznano go za jednego z pionierów modernizmu. Jego podejście do formy wywarło wpływ na kolejne pokolenia artystów minimalistycznych i abstrakcyjnych. Zmarł w 1957 roku w Paryżu, pozostawiając po sobie dorobek, który do dziś pozostaje punktem odniesienia w dyskusji o granicach rzeźby.

(fot. Wikipedia)
#ConstantinBrâncuși