Bernhard Luginbühl – szwajcarski mistrz rzeźby przemysłowej
Bernhard Luginbühl należał do tych artystów, którzy potrafili nadać ciężkiemu, przemysłowemu złomowi zupełnie nową tożsamość. Szwajcarski rzeźbiarz zasłynął monumentalnymi formami z żelaza i stali, tworzonymi ze zużytych elementów maszyn, fragmentów konstrukcji, narzędzi i części mechanicznych. Jego prace bywają surowe, masywne, czasem przypominają fantastyczne stworzenia albo rozbudowane mechanizmy o niejasnym przeznaczeniu. Zamiast wygładzać materię, podkreślał jej ciężar, chropowatość i przemysłowe pochodzenie. W ten sposób wpisywał się w nurt rzeźby wykorzystującej materiały wtórne, ale wypracował własny, łatwo rozpoznawalny język wizualny.
Artysta urodził się 16 lutego 1929 roku w Bernie – dziś przypada rocznica jego urodzin. Już we wczesnym okresie twórczości interesowały go eksperymenty z metalem, a po zetknięciu się z twórczością międzynarodowych artystów awangardowych lat 50. i 60. zaczął realizować coraz bardziej ambitne projekty w przestrzeni publicznej. Jego rzeźby szybko przekroczyły skalę tradycyjnych obiektów galeryjnych – były konstruowane z rozmachem, często jako instalacje plenerowe, które wchodziły w dialog z krajobrazem.
Luginbühl zdobył międzynarodowe uznanie, uczestnicząc w prestiżowych wystawach, w tym w documenta w Kassel. Jego twórczość pokazywano w Europie i Stanach Zjednoczonych, a monumentalne realizacje trafiały do przestrzeni miejskich, parków i kolekcji muzealnych. Charakterystyczne dla niego było łączenie pozornej surowości z wyczuciem kompozycji – z daleka rzeźby sprawiają wrażenie chaotycznych, z bliska ujawniają przemyślaną strukturę i precyzyjne zestawienia elementów.
Ważnym aspektem jego pracy była również procesualność. Konstrukcje powstawały etapami, nierzadko angażując współpracowników i całe zaplecze techniczne. Luginbühl nie unikał widowiskowości – zdarzało mu się organizować kontrolowane spalania swoich drewnianych rzeźb, traktując ogień jako element twórczy. Takie działania sytuowały go blisko sztuki performatywnej i podkreślały, że rzeźba może być wydarzeniem, a nie tylko trwałym obiektem.
Choć operował materiałem kojarzonym z przemysłem i ciężką pracą fizyczną, jego realizacje nie były jedynie estetyką złomu. Wprowadzał do nich ironię, czasem nutę groteski, czasem aluzje do historii czy mitologii techniki. Potężne, „złożone” z metalu formy można odczytywać jako komentarz do XX‑wiecznej fascynacji maszyną i energią, ale też jako próbę oswojenia tego, co masowe i bezosobowe.
Bernhard Luginbühl zmarł 19 lutego 2011 roku, pozostawiając po sobie imponujący dorobek, który wciąż obecny jest w przestrzeni publicznej i muzeach. Jego rzeźby przypominają, że materiał z odzysku może stać się tworzywem sztuki wysokiej, a przemysłowy detal – częścią narracji o współczesności.
(fot. Wikipedia)
#BernhardLuginbühl